Những ngọn đèo

Sáng nay Măng Đen vẫn mưa lạnh và nhiều gió. Cái không khí này làm tôi chỉ muốn ngồi xuống bên cửa sổ và đọc một cái gì đó.

Nhìn chồng sách trên tủ, chẳng hiểu sao mắt tôi lại dừng ở Bác Tường Bách. Dạo này tôi hơi hâm mộ bác, từ chất văn cho đến hành trình cảm ngộ của một người đã đi qua nhiều năm tháng. Chưa kể, bác cũng là một người con của miền Trung như tôi. Có lẽ vì thế mà những trang viết của bác thường làm lòng tôi gợn lên những con sóng nhỏ, nhấp nhô mãi ở đâu đó.

Hôm nay tôi đọc lại bài bút ký Trên những ngọn đèo. Bác kể về một ký ức thời nhỏ, khi theo người lớn đi chiêm bái “Cá Thần” ở Quảng Nam và phải đi qua đèo Hải Vân vào những năm 1960.

Đọc đến đó, ký ức của tôi về ngọn đèo ấy cũng hiện ra. Tôi chợt nghĩ về Hải Vân của ngày xưa và Hải Vân của hôm nay.

Hồi ấy, con người dường như còn ít can thiệp vào tự nhiên hơn. Muốn đi từ Đà Nẵng ra Huế, người ta phải vượt qua đèo. Con đèo không chỉ là một đoạn đường phải đi qua, mà gần như là một phần của hành trình.

Bây giờ thì khác. Có hầm xuyên núi, những con đường mới mở, những khu đô thị dần tiến sát về phía biển. Con người đi nhanh hơn, thuận tiện hơn, và cũng có nhiều cách hơn để chạm vào những nơi trước kia vốn thuộc về núi, rừng và biển.

Cùng với đó là những cuộc tranh luận về nên hay không nên, về phát triển và gìn giữ, về những lợi ích của hôm nay và những gì có thể mất đi sau nhiều năm nữa. Tôi không biết mình đứng về phía nào trong những câu chuyện ấy. Có lẽ vì tôi vẫn đang ở trên con đường, nên nhiều khi chỉ biết nhìn.

Chỉ thấy rằng, mỗi lần đi qua Hải Vân, tôi vẫn có một cảm giác rất lạ. Ngọn núi đã thay đổi nhiều, nhưng cảm giác mình đang đi qua một nơi nào đó rất cũ thì dường như vẫn còn. Có những thứ con người có thể đào xuyên qua, xây dựng lên, thay đổi hình dáng. Nhưng có lẽ ký ức về một con đường thì khó thay đổi hơn.

Thật ra số lần chạy xe lên Hải Vân của tôi chưa quá một bàn tay. Nhưng lần nào cũng để lại một ấn tượng rất riêng.

Tôi nhớ trái dừa mình từng uống trên đỉnh đèo, nhớ lúc đứng nhìn xuống nơi núi và biển gặp nhau. Tôi nhớ những cái miếu nhỏ nằm ở vài khúc cua tay áo. Hồi ấy tôi thường len lén nhìn vào bên trong, như thể sợ có quỷ thần nào đang nhìn lại mình. Rồi tự nhiên lại Nam mô…Chạy chậm xe xuống một chút, nhìn quanh. Cái cảm giác ấy, mỗi lần trở lại nơi này, vẫn thường xuất hiện.

Sau này, khi sống ở một nơi cao hơn, ngày ngày chạy qua những con đèo, lúc bằng xe máy, lúc bằng ô tô, dù tay lái đã cứng hơn trước rất nhiều, đôi khi tôi vẫn có cảm giác mình đang trở về ngọn Hải Vân năm nào. Có lẽ những con đèo có một cách riêng để giữ lại ký ức của người đi qua chúng.

Tôi vẫn còn trẻ, và sẽ còn đi qua nhiều ngọn đèo khác trong đời. Càng đi, tôi càng bắt đầu mở ra một vòng đời khác trong mình, một đời sống mà ở đó, câu nói của người xưa “vạn vật hữu thần”, bỗng trở nên gần gũi hơn.

Như một lời nhắc rằng, mình nên bước đi cẩn thận hơn một chút. Rằng núi có thể đang nhìn mình. Rừng có thể đang quan sát mình. Và đôi khi, chính những điều rất im lặng quanh ta lại khiến mình nhìn lại mình rõ hơn.

Tôi vẫn ngại lái xe. Nhưng tôi nghĩ mình vẫn sẽ đi. Đi qua những con đường ngoằn ngoèo trên núi, qua những đèo cao và những buổi trời nhiều mây, có khi đó cũng là một cách để gọt bớt những góc cạnh còn quá sắc trong mình. Biết đâu phải đi đủ xa, đủ lâu, để cuộc đời tự mình làm công việc ấy.

Rồi một ngày nào đó, khi lại đứng trên một con đèo nào khác, tôi có thể chỉ ngồi xuống, nhìn núi, nhìn mây, nhìn những thứ đang sống và những thứ mình chưa hiểu được. Nhìn những gì con người đã làm nên và những gì núi rừng vẫn lặng lẽ giữ lại. Rồi nhớ về con đường mình đã đi qua.

Có lẽ, sau cùng những con đèo không chỉ đưa người ta từ nơi này sang nơi khác.

Chúng đưa mình trở về. Về với những ký ức đã cũ với những điều mình từng sợ, với một phần nào đó của chính mình.

Và rồi lại đi tiếp.

journal ✦